• Voorpagina rubriek	Samen met Meteo Zeeland

Meetmast Cabauw

In Cabauw, vlak bij Lopik, staat een meetmast van het KNMI met een hoogte van 213 meter. De mast wordt gebruikt voor meteorologische waarnemingen in de onderste paar honderd meter van de atmosfeer, de zogenoemde grenslaag. Juist in die onderste meters spelen zich processen af, die van groot belang zijn voor het weer aan het aardoppervlak en het klimaat.

Zo ligt er soms een koude luchtlaag op het aardoppervlak, waardoor het daar kan vriezen, terwijl het op het topje van de mast 10 graden boven nul kan zijn. Ook mist beperkt zich vaak tot de onderste meters, terwijl de rest van de mast boven de wolken zit. Wind, temperatuur en vocht in de onderste lagen van de atmosfeer kunnen van grote invloed zijn op het weer aan de grond en zijn van belang voor de verspreiding van luchtverontreiniging. Ook voor onderzoek naar veranderingen in het klimaat en het ontwikkelen van weermodellen zijn de gegevens zeer waardevol.

De meetmast Cabauw, die in 1972 in gebruik is genomen, was één van de eerste weerstations waarvan de gegevens automatisch bij het KNMI in De Bilt worden ingezameld. Op verschillende hoogtes van de mast staan instrumenten voor metingen van temperatuur, wind, vochtigheid en straling. Op elk niveau zijn drie uithouders aangebracht waarop de metertjes staan. Zo worden voor elke windrichting betrouwbare metingen verkregen.

Op het terrein rond de meetmast is apparatuur, zoals stralingsmeters, opgesteld. Eén van de meest geavanceerde apparaten is een profiler: een radar waarmee wind en temperatuur in de onderste kilometers van de atmosfeer worden gemeten. Inmiddels is de mast voorzien van nieuwe instrumenten, zodat het KNMI nu beschikt over een vernieuwde meetmast met hypermoderne apparatuur. In augustus 2007 is op de meetmast een Drizzle Radar toegevoegd. Het zeer gevoelige meetinstrument kan zelfs fijne motregen waarnemen. De radar is door de TU in Delft ontwikkeld en hangt op 213 meter hoogte. De Drizzle Radar meet het verband tussen de levensduur van de wolken en de aanwezigheid van straling en stof in de lucht.

Wolkenmeetcampagne
In augustus en september 2001 werd op het meetterrein van het KNMI bij Cabauw een grootschalige wolkenmeetcampagne gestart, de BALTEX BRIDGE Cloud Campaign (BBC campagne). Het is een onderdeel van een internationaal klimaatonderzoekprogramma dat de kringloop van het water, de hydrologische cyclus, in ons klimaatsysteem onderzoekt.

Gedurende deze meetcampagne stond op het KNMI meetterrein een groot aantal specialistische instrumenten van vele Europese onderzoeksinstellingen en universiteiten. De TU-Delft en GKSS uit Duitsland plaatsten moderne radarsystemen waarmee gedetailleerde wolkenmetingen werden verricht. Andere instrumenten registreerden de hoeveelheid water die de wolken bevatten, weer andere het temperatuur- en windprofiel, de hoeveelheid waterdamp, de hoeveelheid zonnestraling die de wolken doorlaten, de hoeveelheid infrarood straling enz.

Door de verschillende metingen te combineren kan informatie worden afgeleid over bijvoorbeeld de grootte en de bewegingssnelheid van de wolkendruppels. Ook werden er extra ballonnen met radiosondes opgelaten en werd er apparatuur aan twee kabelballonnen opgelaten om in de wolken zelf te kunnen meten. Boven het terrein hing wekenlang een Zeppelin met zeer moderne instrumenten.

In september zijn ook drie vliegtuigen voor de campagne ingezet: één Frans en twee Duitse toestellen. Deze hebben vanf het vliegveld Zestienhoven geregeld vluchten uitgevoerd boven het meetterrein. Ze hadden zeer geavanceerde apparatuur aan boord, waarmee het aantal en de grootte van de wolkendruppels bepaald wordt. Met andere apparatuur werd de concentratie stofdeeltjes in de lucht gemeten, belangrijk voor het ontstaan van wolken.

In totaal namen er tussen de 20 en 25 onderzoeksgroepen deel aan de meetcampagne. variërend van de Koninklijke Luchtmacht tot Meteo France en de universiteit van St. Petersburg. De resultaten moeten gaan bijdragen aan het beeld van de rol van wolken in ons klimaat. Hierdoor kan de beschrijving van wolken in de computermodellen verder verbeterd worden.
Zie ook
- Engelstalige website van de meetcampagne
- Meetgegevens Cabauw